Przeziębienie a podróż – jak nie zachorować w trakcie wyjazdu

---

Przeziębienie może pojawić się na każdym etapie planowanej podróży, ale to nie sama podróż odpowiada za rozwój infekcji. Jest ona wywoływana przez wiele różnych wirusów atakujących górne drogi oddechowe, najczęściej rinowirusy [1]. Podczas przemieszczania się często przebywamy w zatłoczonych terminalach i środkach transportu, dotykamy powierzchni używanych przez wiele osób, śpimy krócej i zmieniamy codzienny rytm. W trakcie lotu dochodzi do tego wielogodzinne przebywanie w zamkniętej przestrzeni z innymi pasażerami [2].

Czy oznacza to, że przeziębienie w samolocie lub szerzej: w podróży jest niemal nieuniknione? Ryzyka nie da się wyeliminować całkowicie, można je jednak ograniczyć dzięki kilku prostym działaniom podejmowanym przed wyjazdem i w jego trakcie. Wyjaśniamy, jak nie zachorować w podróży, co rzeczywiście zwiększa prawdopodobieństwo infekcji oraz jak postępować, gdy mimo środków ostrożności pojawią się katar, ból gardła i osłabienie.

Dlaczego w samolocie łatwiej się przeziębić?

Ryzyko zakażenia nie wiąże się wyłącznie z czasem spędzonym w kabinie. Podróż lotnicza obejmuje wiele etapów, podczas których mamy kontakt z dużą liczbą osób – od przejazdu na lotnisko po odbiór bagażu. Znaczenie mają przede wszystkim:

• tłok w terminalu – kolejki do odprawy, kontroli bezpieczeństwa, restauracji i wejścia na pokład utrudniają zachowanie dystansu od osób z objawami infekcji;

• duża rotacja podróżnych – na międzynarodowych lotniskach w jednej przestrzeni spotykają się pasażerowie przybywający z różnych regionów, w których mogą krążyć różne wirusy oddechowe;

• częste dotykanie wspólnych powierzchni – ekrany automatów, pojemniki wykorzystywane podczas kontroli bezpieczeństwa, poręcze czy klamki mają kontakt z dłońmi wielu osób.Do zakażenia może dojść również po kontakcie z zanieczyszczoną powierzchnią i przeniesieniu wirusa w okolice nosa, ust lub oczu [3];

• kolejki podczas wchodzenia na pokład i opuszczania samolotu – pasażerowie stoją wówczas blisko siebie, a wentylacja kabiny może nie pracować jeszcze z pełną wydajnością [2];

• niewielka odległość między fotelami – bliskość zakażonego pasażera oraz długi czas ekspozycji mogą zwiększać prawdopodobieństwo transmisji wirusów przenoszonych z wydychanym powietrzem [2,4];

• niska wilgotność powietrza w kabinie – podczas podróży samolotem zwykle wynosi ona około 10–20%. Suche powietrze może powodować podrażnienie błon śluzowych nosa, gardła oraz oczu, nie jest jednak samo w sobie przyczyną przeziębienia [2];

• ograniczona możliwość zmiany miejsca – przez kilka godzin pozostajemy w sąsiedztwie tych samych osób, dlatego bliski kontakt z zakażonym pasażerem może oznaczać dłuższą ekspozycję na cząstki oddechowe mogące zawierać wirusy;

• zmęczenie i niedobór snu – nocny albo wczesny lot, stres związany z odprawą i zmiana stref czasowych zaburzają odpoczynek, który jest istotny dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego;

• kolejny tłok po lądowaniu – oczekiwanie na kontrolę paszportową, bagaż czy transfer przedłuża czas przebywania w zatłoczonych pomieszczeniach.

Nie jest prawdą, że powietrze w samolocie nieustannie krąży bez oczyszczania. W nowoczesnych maszynach część powietrza pobiera się z zewnątrz, a część przepuszcza przez filtry HEPA, które ograniczają obecność cząstek biologicznych. Wentylacja nie eliminuje jednak ryzyka wynikającego z bliskiego i długotrwałego kontaktu z zakażoną osobą [4]. Przeziębienie w samolocie jest więc raczej konsekwencją całego ciągu ekspozycji na wirusy niż jednego specyficznego elementu lotu.

Jak przygotować się do podróży w sezonie infekcyjnym?

Nie istnieje metoda, która zagwarantuje, że podczas wyjazdu nie dojdzie do zakażenia. Można jednak zminimalizować ryzyko, zwłaszcza jeśli przygotowania rozpoczną się wcześniej niż w kolejce do wejścia na pokład.

Jak nie zachorować w podróży?

• Zadbaj o sen przed wyjazdem. Zarywanie nocy, aby dokończyć pakowanie, nie jest dobrym początkiem podróży. W badaniu z kontrolowaną ekspozycją na rinowirusa krótszy sen w tygodniu poprzedzającym kontakt z wirusem wiązał się z większą podatnością na rozwój przeziębienia [5].

• Sprawdź zalecane szczepienia ochronne. Szczepienie przeciw grypie lub COVID-19 nie chroni przed wirusami wywołującymi zwykłe przeziębienie. Ogranicza jednak ryzyko zachorowania na inne infekcje oddechowe, których objawy mogą pojawić się podczas wyjazdu i początkowo przypominać przeziębienie [6].

• Weź maseczkę dobrej jakości. Przyda się w zatłoczonym terminalu, autobusie dowożącym pasażerów do samolotu oraz podczas lotu, zwłaszcza gdy w pobliżu ktoś kaszle lub kicha. Wyniki badań nad skutecznością masek w codziennych warunkach są zróżnicowane, ale prawidłowo dopasowana maseczka stanowi dodatkową barierę ograniczającą kontakt z cząstkami oddechowymi mogącymi zawierać wirusy [7].

• Miej pod ręką preparat do dezynfekcji dłoni. Mycie rąk wodą z mydłem pozostaje podstawową metodą higieny, jednak nie zawsze jest możliwe podczas odprawy czy lotu. Preparat alkoholowy może być wówczas rozwiązaniem uzupełniającym [3].

• Nie dotykaj twarzy nieumytymi rękami. Szczególnie po skorzystaniu z automatu odprawy, kontroli bezpieczeństwa, toalety lub schowka bagażowego warto unikać dotykania oczu, nosa i ust.

• Spakuj leki do bagażu podręcznego. Warto zabrać preparaty stosowane przy bólu, gorączce, katarze i podrażnieniu gardła oraz lek przyjmowany przy pierwszych oznakach przeziębienia, np. Imupret^®. Wszystkie produkty powinny pozostać w oryginalnych opakowaniach wraz z ulotkami.

Co robić, jeśli przeziębienie zaczyna się w trakcie podróży?

Niezależnie od tego, czy podróżujemy samolotem, pociągiem, autokarem czy samochodem, po wystąpieniu objawów należy ograniczyć ryzyko zakażenia innych osób. Pomagają w tym prawidłowo założona maseczka, higiena rąk, zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu oraz – jeśli to możliwe – zachowanie większej odległości od pozostałych podróżnych.

Warto także pić płyny, odpoczywać i dopasować dalszy plan wyjazdu do samopoczucia. Leczenie przeziębienia jest przede wszystkim objawowe. W zależności od występujących dolegliwości można zastosować lek przeciwbólowy lub przeciwgorączkowy, preparat łagodzący ból gardła albo środek ułatwiający oddychanie przez nos. Przy pierwszych oznakach i w czasie trwania przeziębienia można również przyjmować Imupret^® lub Imupret^® N – dostępny bez recepty lek roślinny. Zawiera on kompozycję siedmiu roślin leczniczych: prawoślazu, rumianku, skrzypu, krwawnika, orzecha włoskiego, mniszka lekarskiego i dębu. Imupret^® oraz Imupret^® N wykazują działanie przeciwwirusowe oraz wpływają na mechanizmy odpowiedzi immunologicznej organizmu (działanie immunomodulujące) [8,9].

Wysoka gorączka, duszność, ból w klatce piersiowej, znaczne osłabienie lub gwałtowne nasilanie się objawów wymagają konsultacji medycznej [6]. Po pobycie za granicą trzeba poinformować lekarza o odwiedzonym regionie – dolegliwości przypominające infekcję oddechową nie zawsze są zwykłym przeziębieniem.

Szczególną ostrożność powinien zachować kierowca. Niektóre leki dostępne bez recepty mogą powodować senność, zawroty głowy lub osłabienie koncentracji. Przed ich przyjęciem trzeba sprawdzić w ulotce, czy nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów. Jeśli samopoczucie pogarsza się podczas jazdy, należy zrobić przerwę, a w razie potrzeby przekazać prowadzenie innej osobie.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Piśmiennictwo:

[1] Allan G.M., Arroll B., Prevention and treatment of the common cold: making sense of the evidence, „CMAJ” 2014, t. 186, nr 3, s. 190–199 [dostęp online: 22.07.2026]

[2] Ruuskanen O., Døllner H., Luoto R., Valtonen M., Heinonen O.J., Waris M., Contraction of Respiratory Viral Infection During Air Travel: An Under-Recognized Health Risk for Athletes, „Sports Medicine – Open” 2024, t. 10, art. 60 [dostęp online: 22.07.2026]

[3] Bloomfield S.F., Aiello A.E., Cookson B., O’Boyle C., Larson E.L., The effectiveness of hand hygiene procedures in reducing the risks of infections in home and community settings including handwashing and alcohol-based hand sanitizers, „American Journal of Infection Control” 2007, t. 35, nr 10, supl. 1, s. S27–S64 [dostęp online: 22.07.2026]

[4] Wang F. i in., Recent progress on studies of airborne infectious disease transmission, air quality, and control in aircraft cabin environment, „Indoor Air” 2022, t. 32, nr 5, e13032 [dostęp online: 22.07.2026]

[5] Prather A.A., Janicki-Deverts D., Hall M.H., Cohen S., Behaviorally Assessed Sleep and Susceptibility to the Common Cold, „Sleep” 2015, t. 38, nr 9, s. 1353–1359 [dostęp online: 22.07.2026]

[6] Mastalerz-Migas A. i in., Diagnostyka i leczenie wybranych infekcji oraz stanów zapalnych dróg oddechowych. Wytyczne dla lekarzy POZ, „Lekarz POZ” 2021, t. 7, nr 4, s. 243–264 [dostęp online: 22.07.2026]

[7] Jefferson T. i in., Physical interventions to interrupt or reduce the spread of respiratory viruses, „Cochrane Database of Systematic Reviews” 2023, nr 1, CD006207 [dostęp online: 22.07.2026]

[8] Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret^®, tabletki drażowane

[9] Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret^® N, krople doustne