Częste przeziębienia – jakie są przyczyny i jak zapobiegać?

---

Częste przeziębienia to problem, który może wynikać zarówno z czynników związanych z uwarunkowań osobniczych, jak i z funkcjonowania układu odpornościowego. Choć pojedyncze infekcje są naturalną częścią kontaktu organizmu z drobnoustrojami, ich nawracanie może świadczyć o zwiększonej podatności na zakażenia.

Warto wiedzieć, jakie są najczęstsze przyczyny nawracających infekcji oraz jakie działania mogą pomóc w ich ograniczaniu.

Dlaczego niektórzy ludzie łapią przeziębienie częściej niż inni?

Nawracające infekcje najczęściej wynikają z połączenia zwiększonej ekspozycji na wirusy oraz czynników wpływających na funkcjonowanie układu odpornościowego. Na podatność na infekcje wpływają m.in. przewlekły stres, niedobór snu, niewłaściwa dieta oraz zwiększona ekspozycja na wirusy, np. w dużych skupiskach ludzi. Istotne znaczenie mają także niedobory składników odżywczych, takich jak witamina D, witamina C, cynk czy żelazo, które uczestniczą w regulacji odpowiedzi immunologicznej [1].

Na funkcjonowanie układu odpornościowego oddziałuje również stan mikrobioty jelitowej, która bierze udział w modulowaniu reakcji zapalnej i obronnej organizmu. Zaburzenia jej równowagi, np. w wyniku nieprawidłowej diety lub częstego stosowania antybiotyków, mogą sprzyjać większej podatności na infekcje. Znaczenie ma także tempo regeneracji organizmu — zbyt szybki powrót do aktywności po chorobie może prowadzić do utrzymywania się osłabienia i zwiększać ryzyko kolejnych zakażeń [2].

__Czy wiesz, że... __

• U dorosłych typowa częstość przeziębień wynosi około 2-4 epizody rocznie [3].

• U dzieci infekcje występują częściej — zwykle 6-10 razy w roku, a u najmłodszych może pojawić się nawet do 10-12 epizodów rocznie [3,6].

• Nie ma zgody co do definicji „zbyt częstych” przeziębień, jednak niepokój mogą budzić infekcje bardzo częste, ciężkie, przedłużające się lub następujące bez pełnej regeneracji organizmu [4].

• Przeziębienie nie daje trwałej odporności, ponieważ może być wywoływane przez wiele różnych wirusów (m.in. rinowirusy i koronawirusy), dlatego infekcje mogą pojawiać się jedna po drugiej [5].

Częste infekcje a choroby współistniejące

Częste infekcje mogą współistnieć z różnymi schorzeniami, które wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego lub stan błon śluzowych dróg oddechowych. Do najczęstszych należą:

• alergie – w przebiegu alergicznego nieżytu nosa dochodzi do przewlekłego stanu zapalnego błony śluzowej oraz jej nadreaktywności. Obrzęk i zwiększona produkcja wydzieliny mogą zaburzać mechanizmy oczyszczania dróg oddechowych, co sprzyja łatwiejszemu wnikaniu wirusów i zwiększa ryzyko infekcji,

• przewlekłe zapalenie zatok przynosowych – utrzymujący się stan zapalny prowadzi do upośledzenia transportu śluzowo-rzęskowego, czyli naturalnego mechanizmu usuwania drobnoustrojów z dróg oddechowych. Zalegająca wydzielina tworzy środowisko sprzyjające rozwojowi infekcji i ich nawrotom [7],

• refluks żołądkowo-przełykowy – cofanie się kwaśnej treści żołądkowej może powodować przewlekłe podrażnienie gardła i krtani, prowadząc do mikrouszkodzeń błony śluzowej. To z kolei osłabia jej funkcję ochronną i może zwiększać podatność na infekcje górnych dróg oddechowych [8],

• choroby przewlekłe (metaboliczne, np. cukrzyca, oraz autoimmunologiczne, np. choroba Hashimoto) – mogą wpływać na funkcjonowanie organizmu poprzez zaburzenia procesów metabolicznych i regulacji odpowiedzi zapalnej. W efekcie dochodzi do pośredniego osłabienia odpowiedzi immunologicznej i zwiększenia podatności na infekcje,

• zaburzenia odporności (pierwotne niedobory odporności lub wtórne związane z leczeniem immunosupresyjnym) – prowadzą bezpośrednio do osłabienia mechanizmów obronnych organizmu, co zwiększa ryzyko częstszych, dłużej trwających i ciężej przebiegających infekcji [9].

W przypadku gdy przeziębienia występują bardzo często, mają cięższy przebieg lub towarzyszą im nietypowe objawy, warto rozważyć konsultację lekarską w celu pogłębionej diagnostyki.

Jakie nawyki mogą prowadzić do częstych przeziębień?

Na częstotliwość nawracających infekcji górnych dróg oddechowych istotny wpływ mają codzienne nawyki, które oddziałują na funkcjonowanie układu immunologicznego oraz zdolność organizmu do regeneracji.

Do najważniejszych należą:

• niedobór snu – sen odgrywa kluczową rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej; jego przewlekły brak może zaburzać produkcję cytokin i osłabiać zdolność organizmu do zwalczania infekcji [10],

• przewlekły stres – długotrwałe podwyższenie poziomu kortyzolu obniża sprawność układu immunologicznego, ograniczając skuteczność odpowiedzi obronnej i zwiększając podatność na zakażenia [11],

• niewłaściwa dieta – uboga w składniki odżywcze dieta może prowadzić do niedoborów witamin i minerałów kluczowych dla odporności, takich jak witamina D, witamina C, cynk czy żelazo [1],

• brak aktywności fizycznej – umiarkowany wysiłek fizyczny wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego, natomiast jego niedobór może sprzyjać osłabieniu mechanizmów obronnych,

• palenie tytoniu – dym tytoniowy uszkadza nabłonek dróg oddechowych i zaburza działanie mechanizmu śluzowo-rzęskowego, który odpowiada za usuwanie drobnoustrojów,

• nadużywanie alkoholu – może prowadzić do zaburzeń funkcji układu odpornościowego oraz zwiększać podatność na infekcje,

• niedoleczone infekcje – zbyt szybki powrót do aktywności po chorobie może skutkować utrzymującym się osłabieniem organizmu i zwiększać ryzyko kolejnych zakażeń,

• częste stosowanie antybiotyków bez wskazań – może zaburzać równowagę mikrobioty jelitowej, która odgrywa istotną rolę w regulacji odporności [2].

Wprowadzenie zmian w tych obszarach może istotnie wpłynąć na zmniejszenie częstości infekcji i poprawę ogólnej odporności organizmu.

Jak zapobiegać częstym przeziębieniom?

Zapobieganie częstym przeziębieniom polega nie tylko na eliminowaniu pojedynczych czynników ryzyka, ale przede wszystkim na wzmacnianiu mechanizmów obronnych organizmu na kilku poziomach. Kluczowe znaczenie ma utrzymanie sprawności barier pierwszej linii, czyli błon śluzowych dróg oddechowych, które stanowią podstawową ochronę przed wnikaniem drobnoustrojów.

Istotnym elementem profilaktyki jest także wspieranie odporności nieswoistej (wrodzonej), odpowiadającej za szybką, ogólną reakcję organizmu na patogeny, oraz odporności swoistej (nabytej), związanej z wytwarzaniem przeciwciał i pamięcią immunologiczną. Na oba te mechanizmy wpływają czynniki stylu życia — odpowiednia ilość snu, zbilansowana dieta dostarczająca niezbędnych mikroelementów oraz właściwa regeneracja organizmu [1,10].

Znaczenie ma również ograniczanie ekspozycji na patogeny w okresach zwiększonej zachorowalności, m.in. poprzez mycie rąk czy unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi. Uzupełnieniem działań profilaktycznych mogą być szczepienia ochronne przeciw wybranym zakażeniom układu oddechowego (np. grypie), które zmniejszają ryzyko zachorowania lub cięższego przebiegu choroby [3].

Tak rozumiana profilaktyka ma charakter długofalowy i polega na tworzeniu warunków, w których organizm jest lepiej przygotowany do kontaktu z patogenami, a przebieg ewentualnej infekcji pozostaje łagodniejszy i krótszy.

Imupret – lek stosowany na pierwsze objawy i w trakcie przeziębienia

Imupret^® to roślinny lek dostępny bez recepty – krople doustne (Imupret^® N) mogą być stosowane u dzieci od 2. roku życia oraz u dorosłych, natomiast tabletki drażowane są przeznaczone dla dzieci powyżej 6. roku życia i dorosłych. Lek jest stosowany od pierwszych objawów przeziębienia oraz w trakcie jego trwania. Imupret posiada działanie przeciwwirusowe i immunomodulujące, przez co aktywuje układ odpornościowy do walki z infekcją [12,13].

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Piśmiennictwo

[1] Gombart AF, Pierre A, Maggini S, A Review of Micronutrients and the Immune System, Nutrients, 2020 [dostęp online 20.03.2026]

[2] Belkaid Y, Hand TW, Role of the microbiota in immunity and inflammation, Cell, 2014 [dostęp online 20.03.2026]

[3] Pappas DE, Hendley JO, The Common Cold, PMC, 2020 [dostęp online 20.03.2026]

[4] Andrup L i wsp., Upper Respiratory Tract Infections, NCBI, 2025 [dostęp online 20.03.2026]

[5] Hayden FG, Rhinovirus infections, PMC, 2002 [dostęp online 20.03.2026]

[6] Eccles R, Common cold epidemiology, PMC, 2023 [dostęp online 20.03.2026]

[7] Fokkens WJ, Lund VJ, Hopkins C i wsp., European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020 (EPOS 2020), Rhinology, 2020 [dostęp online 20.03.2026]

[8] Katz PO, Gerson LB, Vela MF, Guidelines for the diagnosis and management of gastroesophageal reflux disease, American Journal of Gastroenterology, 2013 [dostęp online 20.03.2026]

[9] Bonilla FA, Barlan I, Chapel H i wsp., International Consensus Document (ICON): Common Variable Immunodeficiency Disorders, Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2016 [dostęp online 20.03.2026]

[10] Besedovsky L, Lange T, Born J, Sleep and immune function, Pflügers Archiv, 2012 [dostęp online 20.03.2026]

[11] Segerstrom SC, Miller GE, Psychological stress and the human immune system, Psychological Bulletin, 2004 [dostęp online 20.03.2026]

[12] Dokumentacja rejestracyjna i Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret, tabletki drażowane

[13] Dokumentacja rejestracyjna i Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret N, krople doustne