Przeziębienie a zapalenie migdałków – jak odróżnić?

---

Przeziębienie jest infekcją wirusową, która zwykle obejmuje nos i gardło. Ból gardła jest wówczas przeważnie łagodny lub umiarkowany i towarzyszą mu katar, kichanie oraz kaszel. Zapalenie migdałków może natomiast zostać wywołane zarówno przez wirusy, jak i bakterie. Zwykle powoduje silniejszy ból gardła, trudności w przełykaniu oraz wyraźne zaczerwienienie i powiększenie migdałków. Na ich powierzchni może pojawić się również nalot. Sam wygląd migdałków nie pozwala jednak ustalić, czy ich zapalenie ma podłoże wirusowe, czy bakteryjne.

Wyjaśniamy, czym różnią się przeziębienie i zapalenie migdałków, na jakie objawy warto zwrócić uwagę oraz jak postępować w każdym z tych przypadków. Podpowiadamy także, kiedy wystarczą metody łagodzące dolegliwości, a kiedy potrzebne są badanie lekarskie i test w kierunku zakażenia paciorkowcem.

Czym różnią się objawy przeziębienia od zapalenia migdałków?

Przeziębienie jest wirusowym zakażeniem górnych dróg oddechowych. Zazwyczaj rozwija się stopniowo i obejmuje nie tylko gardło, lecz także nos, a niekiedy krtań. Najczęściej występują:

• wodnisty katar i zatkanie nosa;

• kichanie;

• kaszel lub chrypka;

• drapanie albo łagodny lub umiarkowany ból gardła;

• niewielkie osłabienie i pogorszenie samopoczucia.

U dorosłych gorączka pojawia się rzadko, natomiast u dzieci może występować częściej [1]. Migdałki mogą być lekko zaczerwienione, ale zwykle nie stanowią głównego miejsca dolegliwości.

W zapaleniu migdałków stan zapalny obejmuje przede wszystkim migdałki podniebienne. Mogą wówczas pojawić się:

• silny ból gardła;

• ból lub trudności podczas przełykania;

• wyraźne zaczerwienienie i powiększenie migdałków;

• biały lub żółtawy nalot na migdałkach;

• gorączka, często wysoka;

• bolesne, powiększone węzły chłonne z przodu szyi.

Zapalenie migdałków może być wywołane zarówno przez wirusy, jak i bakterie. Określenie „angina” nie oznacza więc automatycznie zakażenia bakteryjnego. Katar, kaszel, chrypka lub zapalenie spojówek przemawiają przede wszystkim za infekcją wirusową. Prawdopodobieństwo, iż może to być zakażenie paciorkowcem grupy A sugerują natomiast:

• nagły początek silnego bólu gardła;

• gorączka;

• bolesne węzły chłonne szyi;

• zaczerwienione, powiększone migdałki, na których może pojawić się biały lub żółtawy nalot;

• brak kaszlu i kataru;

• u dzieci mogą dodatkowo pojawić się bóle brzucha i wymioty [2].

Żaden z tych objawów rozpatrywany osobno nie potwierdza przyczyny infekcji. Nalot może występować również w zakażeniach wirusowych, a jego brak nie wyklucza zakażenia bakteryjnego. Jeśli nie występują jednoznaczne objawy wirusowe, rozpoznanie paciorkowcowego zapalenia gardła i migdałków może wymagać badania lekarskiego oraz szybkiego testu antygenowego lub posiewu wymazu z gardła [2].

Kiedy ból gardła wskazuje na migdałki, a kiedy na przeziębienie?

Ból gardła podczas przeziębienia zwykle przypomina drapanie, pieczenie lub uczucie suchości rozlane po całym gardle. Chory może mieć potrzebę częstego odchrząkiwania, jakby w gardle znajdował się pył lub drobna przeszkoda. Przełykanie jest nieprzyjemne, ale zazwyczaj nie utrudnia picia ani jedzenia. Dolegliwość może nasilać się rano, zwłaszcza gdy zatkany nos wymusza oddychanie przez usta, albo po spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła.

Za takim pochodzeniem bólu przemawia również jego zmienność:

• raz dokucza bardziej, a po wypiciu ciepłego napoju lub nawilżeniu gardła wyraźnie słabnie;

• jest odczuwany równocześnie z zatkaniem nosa, katarem, kichaniem lub chrypką;

• zwykle nie uniemożliwia przełykania śliny;

• stopniowo zmniejsza się wraz z pozostałymi objawami przeziębienia.

Przy zapaleniu migdałków ból jest często głębszy, silniejszy i skupiony w tylnej części gardła, niekiedy wyraźniej po jednej stronie. Każde przełknięcie może przypominać dotknięcie bolesnego, obrzękniętego miejsca. Chory zaczyna jeść wolniej, wybiera miękkie pokarmy, a czasem unika nawet picia lub przełykania śliny. Ból może promieniować do ucha, mimo że samo ucho nie jest objęte infekcją.

Na wyraźne zajęcie migdałków mogą wskazywać:

• ból skupiony po bokach tylnej części gardła;

• wyraźne nasilenie bólu podczas przełykania;

• zaczerwienienie i powiększenie migdałków;

• gorączka oraz bolesne węzły chłonne z przodu szyi [2].

Sam charakter bólu nie pozwala jednak rozpoznać, czy zapalenie migdałków jest wirusowe, czy bakteryjne.

Jak prawidłowo postępować w każdym z tych przypadków?

Sposób postępowania zależy nie tylko od miejsca bólu, lecz przede wszystkim od prawdopodobnej przyczyny infekcji i nasilenia objawów.

Przeziębienie oraz większość wirusowych zapaleń gardła i migdałków ustępują samoistnie. Leczenie ma wówczas zmniejszyć dolegliwości, ułatwić przyjmowanie płynów i zapewnić organizmowi warunki do regeneracji.

Przy typowych objawach przeziębienia:

• odpoczywaj i regularnie uzupełniaj płyny;

• nawilżaj gardło, pijąc wodę lub ciepłe napoje;

• przy niedrożności nosa zastosuj roztwór soli fizjologicznej;

• przy pierwszych oznakach i w czasie trwania przeziębienia można stosować Imupret^® – tradycyjny lek roślinny dostępny w postaci kropli doustnych oraz tabletek drażowanych [3,4].

Imupret^® wykazuje działanie przeciwwirusowe i immunomodulujące – aktywizuje elementy odporności wrodzonej, między innymi fagocyty pochłaniające drobnoustroje oraz komórki NK rozpoznające zakażone komórki [5].

W razie bólu lub gorączki przyjmij odpowiedni dla siebie lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy zgodnie z ulotką.

Przy zapaleniu migdałków również ważne są odpoczynek, nawadnianie oraz łagodzenie bólu i gorączki. Warto wybierać miękkie, łatwe do przełknięcia posiłki oraz napoje o temperaturze, która nie podrażnia gardła. Nie należy samodzielnie usuwać nalotu z migdałków ani rozpoczynać przyjmowania antybiotyku pozostałego po wcześniejszym leczeniu.

Jeżeli objawy wskazują na możliwe zakażenie paciorkowcem, lekarz może wykonać szybki test antygenowy lub zlecić posiew wymazu z gardła. Dalsze postępowanie zależy od wyniku badania:

• wirusowego zapalenia migdałków podniebiennych nie leczy się antybiotykiem, ponieważ lek ten nie działa na wirusy;

• potwierdzone paciorkowcowe zapalenie gardła i migdałków zwykle wymaga antybiotykoterapii zaleconej przez lekarza;

• przepisany antybiotyk należy przyjmować w odpowiedniej dawce i przez cały zalecony okres, nawet jeśli ból gardła ustąpi wcześniej [2].

Niezależnie od rodzaju infekcji należy myć ręce, zasłaniać usta podczas kaszlu i kichania oraz nie korzystać wspólnie z kubków, sztućców i ręczników. Ogranicza to ryzyko przekazania wirusów lub bakterii innym osobom.

Kiedy konieczna jest wizyta u lekarza?

Konsultacja lekarska jest wskazana, jeśli ból gardła jest silny, utrudnia jedzenie lub picie, towarzyszy mu wysoka albo długo utrzymująca się gorączka, a także wtedy, gdy dolegliwości nasilają się lub nie ustępują w ciągu tygodnia [6].

Lekarz bierze pod uwagę również czas trwania i przebieg choroby. Używane określenia opisują różne jej cechy i nie tworzą jednej klasyfikacji:

• ostre zapalenie migdałków rozwija się w krótkim czasie i powoduje wyraźne objawy, takie jak ból gardła, trudności w przełykaniu i gorączka;

• nawracające ostre zapalenie migdałków oznacza kolejne epizody choroby rozdzielone okresami bez objawów lub z niewielkimi dolegliwościami;

• określenie przewlekłe zapalenie migdałków bywa stosowane w odniesieniu do długo utrzymujących się dolegliwości, ale nie jest precyzyjnie i jednolicie definiowane; we współczesnych rekomendacjach preferowany jest termin „nawracające ostre zapalenie migdałków” [7];

• ropne zapalenie migdałków podniebiennych to określenie opisujące obecność wysięku lub nalotu, a nie rozpoznające przyczynę zakażenia.

Ostre zapalenie może mieć podłoże wirusowe albo bakteryjne, a obecność nalotu nie dowodzi, że potrzebny jest antybiotyk.

Do lekarza warto zgłosić się także wtedy, gdy:

• migdałki pozostają powiększone pomiędzy kolejnymi nawracającymi infekcjami;

• ból jest wyraźnie silniejszy po jednej stronie albo promieniuje do ucha;

• pojawiają się bolesne węzły chłonne szyi, wysypka lub znaczne osłabienie;

• chory ma obniżoną odporność albo przewlekłą chorobę zwiększającą ryzyko powikłań.

Pilnej pomocy wymagają trudności w oddychaniu, niemożność przełknięcia śliny, ślinienie się, szybko narastający obrzęk gardła, trudność w otwieraniu ust oraz wyraźnie zmieniony, przytłumiony głos. Takie objawy mogą wskazywać na zwężenie dróg oddechowych lub ropień okołomigdałkowy i nie należy czekać na ich samoistne ustąpienie [6].

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Piśmiennictwo:

[1] Pappas DE, Hendley JO. The Common Cold. In: Long SS, Pickering LK, Prober CG, editors. Principles and Practice of Pediatric Infectious Disease. 3rd ed. Saunders; 2009:203–206. doi:10.1016/B978-0-7020-3468-8.50034-1 [dostęp online 12.08.2026]

[2] Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Guidance for Group A Streptococcal Pharyngitis. 18.11.2025 [dostęp online 12.08.2026]

[3] Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret^®, tabletki drażowane

[4] Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret^® N, krople doustne

[5] Bionorica SE. Materiały rejestracyjne produktów leczniczych Imupret^® i Imupret^® N

[6] National Health Service. Sore throat. 8.04.2024 [dostęp online 12.08.2026]

[7] Guntinas-Lichius O, Geißler K, Mäkitie AA, et al. Treatment of recurrent acute tonsillitis—a systematic review and clinical practice recommendations. Front Surg. 2023;10:1221932. doi:10.3389/fsurg.2023.1221932 [dostęp online 12.08.2026]