Przeziębienie latem – jakie mogą być przyczyny?

---

Przeziębienie kojarzy się głównie z chłodnymi miesiącami, dlatego objawy infekcji pojawiające się latem często budzą zaskoczenie. Tymczasem wirusy odpowiedzialne za przeziębienie krążą wśród nas przez cały rok.

Wyjaśniamy, dlaczego przeziębienie może pojawić się także w czasie upałów, jakie są jego najczęstsze przyczyny latem i jak odróżnić je od innych dolegliwości typowych dla tej pory roku.

Czy można przeziębić się latem?

Tak, przeziębienie może pojawić się o każdej porze roku, również latem. Choć najczęściej kojarzymy je z jesienią i zimą – nie wynika ono bezpośrednio z niskiej temperatury, lecz z zakażenia wirusami.

Latem warunki są inne, ale drogi zakażenia pozostają takie same – wirusy przenoszą się drogą kropelkową oraz przez kontakt z rękami lub powierzchniami, dlatego infekcja może rozwinąć się również w czasie upałów.

Klimatyzacja – jeden z głównych winowajców

Klimatyzacja sama w sobie nie powoduje przeziębienia, ale może tworzyć warunki sprzyjające rozwojowi infekcji. Chłodne i suche powietrze prowadzi do przesuszenia błon śluzowych nosa i gardła, które stanowią pierwszą linię obrony przed wirusami.

Gdy śluzówka jest wysuszona, gorzej spełnia swoją funkcję ochronną, a drobnoustroje łatwiej wnikają do organizmu. Dodatkowo nagłe zmiany temperatury – na przykład przechodzenie z upału do silnie klimatyzowanego pomieszczenia lub samochodu – mogą osłabiać miejscowe mechanizmy odpornościowe dróg oddechowych. W takich warunkach kontakt z wirusami, które krążą wśród ludzi niezależnie od pory roku, zwiększa ryzyko wystąpienia objawów infekcji.

Wirusy wywołujące przeziębienie nie namnażają się i nie „ukrywają” w systemach klimatyzacyjnych. Ich naturalnym środowiskiem jest organizm człowieka. Ból gardła od klimatyzacji wynika zwykle z przesuszenia i podrażnienia błony śluzowej, a nie z zakażenia wirusowego.

Czy wiesz, że...

Badania instalacji klimatyzacyjno–wentylacyjnych w dużych obiektach, takich jak np. szpitale, pokazują, że przy niewłaściwej konserwacji w elementach systemu mogą gromadzić się zanieczyszczenia biologiczne – głównie bakterie i grzyby pleśniowe. Nie są to wirusy przeziębienia, ale ich obecność może pogarszać jakość powietrza i sprzyjać podrażnieniu dróg oddechowych, co dodatkowo obniża komfort oddychania [1].

Zimne napoje i lody – czy naprawdę powodują przeziębienie?

Zimne napoje i lody nie powodują przeziębienia, ponieważ choroba ta ma zawsze podłoże wirusowe. Spożywanie bardzo zimnych produktów może jednak prowadzić do chwilowego obkurczenia naczyń krwionośnych w błonie śluzowej gardła, co przejściowo osłabia jej funkcję ochronną.

U części osób może to sprzyjać podrażnieniu gardła lub wywoływać uczucie drapania, zwłaszcza jeśli śluzówka jest już osłabiona, np. przez klimatyzację, zmęczenie lub odwodnienie. W takiej sytuacji kontakt z wirusami krążącymi w otoczeniu łatwiej może doprowadzić do rozwoju infekcji.

Wakacyjne podróże i kontakt z nowymi wirusami

Wakacyjne podróże sprzyjają częstszemu kontaktowi z wirusami, z którymi organizm nie miał wcześniej styczności. Zmiana środowiska, duże skupiska ludzi (lotniska, samoloty, pociągi, hotele) oraz bliski kontakt z innymi podróżnymi zwiększają ryzyko przenoszenia infekcji drogą kropelkową. Dodatkowo podróżom często towarzyszą zmęczenie, nieregularny sen i stres, które mogą osłabiać naturalne mechanizmy odpornościowe.

W przypadku dalszych – zwłaszcza egzotycznych – wyjazdów, warto udać się na wcześniejszą konsultację lekarską i sprawdzić aktualne zalecenia dotyczące szczepień ochronnych. Choć szczepienia te nie dotyczą przeziębienia, pomagają zmniejszyć ryzyko innych chorób zakaźnych, które mogłyby dodatkowo obciążyć organizm i zwiększyć podatność na infekcje dróg oddechowych.

Czy wiesz, że…

Wiele osób doświadcza objawów infekcji właśnie na początku urlopu. Zjawisko to bywa określane jako „choroba urlopowa/czasu wolnego” (ang. leisure sickness) i wiąże się z gwałtowną zmianą trybu funkcjonowania organizmu.

W okresie intensywnej pracy organizm mobilizuje się do działania, a układ odpornościowy funkcjonuje w trybie podwyższonej gotowości. Gdy stres nagle ustępuje i pojawia się czas na odpoczynek, napięcie spada, a mechanizmy obronne mogą chwilowo działać mniej intensywnie. Jeśli w tym momencie organizm ma już kontakt z wirusami, łatwiej dochodzi do ujawnienia się objawów infekcji [2].

Obniżona odporność latem – dlaczego organizm jest bardziej podatny?

Choć lato kojarzy się z lepszą kondycją i większą ilością energii, u części osób właśnie w tym okresie dochodzi do przejściowego osłabienia mechanizmów obronnych organizmu. Wynika to nie z jednej przyczyny, lecz z kumulacji kilku czynników związanych ze stylem życia i warunkami środowiskowymi.

• Odwodnienie – w wysokich temperaturach łatwo o niedobór płynów, co wpływa na kondycję błon śluzowych dróg oddechowych.

• Nieregularny sen i zmiana rytmu dnia – częste podróże, późne wieczory i zaburzony rytm dobowy mogą osłabiać odporność.

• Stres fizyczny i termiczny – upał stanowi obciążenie dla organizmu, zwłaszcza u osób starszych i przewlekle zmęczonych.

• Klimatyzacja i różnice temperatur – dodatkowo osłabiają barierę ochronną nosa i gardła.

Te czynniki razem mogą sprawić, że organizm latem staje się bardziej podatny na infekcje wirusowe.

Letnie wirusy – inne niż zimowe

Objawy infekcji dróg oddechowych latem i zimą mogą wyglądać podobnie, jednak skład wirusów krążących w populacji zmienia się wraz z porą roku.

W klimacie umiarkowanym, także w Polsce, zimą dominują wirusy grypy, natomiast w miesiącach letnich i wczesnojesiennych częściej obserwuje się zakażenia wywoływane przez enterowirusy (np. Coxsackie). Wirusy te mogą powodować objawy ze strony gardła, gorączkę, ogólne osłabienie, a czasem również dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Niezależnie od sezonu mechanizm zakażenia pozostaje ten sam – infekcja rozwija się po kontakcie z wirusem, a jej przebieg zależy m.in. od indywidualnej odporności organizmu [3].

Jak odróżnić przeziębienie od alergii sezonowej?

Objawy przeziębienia i alergii sezonowej mogą być do siebie podobne, zwłaszcza latem, jednak ich przyczyna i przebieg są różne. Zwrócenie uwagi na kilka charakterystycznych cech może pomóc w ich odróżnieniu.

• Początek objawów – przeziębienie rozwija się stopniowo, alergia pojawia się często nagle po kontakcie z alergenem.

• Gorączka i ból mięśni – mogą występować przy przeziębieniu, nie są typowe dla alergii.

• Katar – w przeziębieniu bywa gęstszy i zmienia charakter, w alergii jest zwykle wodnisty i uporczywy.

• Świąd nosa i oczu – częsty w alergii, rzadki w infekcjach wirusowych.

• Czas trwania – przeziębienie zwykle ustępuje po kilku dniach, objawy alergii mogą utrzymywać się tygodniami.

W razie wątpliwości lub nasilonych objawów warto skonsultować się z lekarzem, aby właściwie ocenić ich przyczynę.

Jak leczyć letnie przeziębienia

Leczenie przeziębienia latem, podobnie jak w innych porach roku, ma charakter objawowy i polega przede wszystkim na łagodzeniu dolegliwości oraz wspieraniu organizmu w czasie trwania infekcji wirusowej. Istotne znaczenie ma odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz ochrona błon śluzowych nosa i gardła przed przesuszeniem, m.in. w klimatyzowanych pomieszczeniach.

W początkowej fazie przeziębienia lub w czasie jego trwania można zastosować produkty lecznicze roślinne. Przykładem takiego preparatu jest lek Imupret^® dostępny w dwóch postaciach farmaceutycznych: jako krople doustne oraz tabletki drażowane [4].

Imupret^®N jest stosowany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia. Lek zawiera wyciąg złożony z siedmiu roślin leczniczych: skrzypu, krwawnika, liści orzecha, prawoślazu, rumianku, mniszka lekarskiego oraz kory dębu. Imupret^® N w kroplach doustnych jest przeznaczony do stosowania u dzieci od 2. roku życia, młodzieży oraz dorosłych, natomiast Imupret^® tabletki drażowane może być stosowany u dzieci od 6. roku życia, młodzieży i dorosłych [4].

W przypadku utrzymywania się objawów dłużej niż tydzień, ich nasilenia lub pojawienia się objawów alarmowych, takich jak wysoka gorączka czy duszność, konieczna jest konsultacja z lekarzem.

Jak zapobiegać przeziębieniu latem?

Choć nie da się całkowicie uniknąć kontaktu z wirusami, latem można zmniejszyć ryzyko infekcji, dbając o podstawowe elementy codziennej profilaktyki: odpowiednie nawodnienie, regularny sen, unikanie gwałtownych zmian temperatury oraz częste mycie rąk. Warto także wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu, zwłaszcza w okresach zwiększonego wysiłku, podróży i intensywnego trybu życia.

[1]. Anna Charkowska, Agnieszka Tabernacka, Mikroorganizmy w instalacjach klimatyzacyjno-wentylacyjnych szpitali, Informacja Instal, 2020, informacjainstal.com.pl [dostęp 18.12.2025].

[2]. Vingerhoets A.J.J.M., Van Huijgevoort M., Van Heck G.L., Leisure sickness: A pilot study on its prevalence and characteristics, Psychotherapy and Psychosomatics, 2002; 71(6): 339–344, PubMed [dostęp 18.12.2025].

[3]. Zakażenia wywołane przez wirusy Coxsackie i inne enterowirusy, Medycyna Praktyczna, mp.pl [dostęp 18.12.2025].

[4]. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret i Imupret N.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.