Ile razy w roku można się przeziębić?

---

Dorosły przechodzi przeciętnie 2–4 przeziębienia w roku, natomiast małe dziecko nawet około 6–8. U dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola infekcji może być jeszcze więcej [1]. Są to jednak wartości orientacyjne, a nie granica oddzielająca prawidłową częstość zachorowań od zaburzeń odporności.

Dlaczego można przeziębiać się wiele razy w ciągu roku?

Przeziębienie nie jest jedną chorobą wywoływaną przez jeden określony patogen. To zespół podobnych objawów, za który mogą odpowiadać między innymi rinowirusy, sezonowe koronawirusy, adenowirusy, RSV i wirusy paragrypy. W obrębie poszczególnych grup występuje wiele typów i wariantów wirusów [1].

Po zakażeniu organizm wytwarza odpowiedź immunologiczną, ale uzyskana ochrona jest zwykle najsilniejsza wobec konkretnego wirusa lub jego wariantu. Nie zabezpiecza przed wszystkimi pozostałymi patogenami wywołującymi katar, kaszel i ból gardła. W przypadku części wirusów odporność po przebytym zakażeniu nie jest trwała i z czasem może słabnąć, dlatego możliwe są również ponowne zakażenia. Kolejne przeziębienie może więc rozpocząć się niedługo po ustąpieniu poprzedniego. Trzeba jednak pamiętać, że nie każdy nawracający katar lub kaszel oznacza nową infekcję – dolegliwości mogą utrzymywać się po przeziębieniu albo mieć związek na przykład z alergią lub astmą.

Ile przeziębień rocznie to norma dla dorosłego?

Nie istnieją odrębne, sztywne normy dla każdej dekady życia. Badania pokazują jednak, że częstość przeziębień zazwyczaj zmniejsza się z wiekiem, ponieważ kolejne kontakty z wirusami pozwalają stopniowo poszerzać nabytą odporność. Podane wartości należy traktować orientacyjnie.

• Młodzi dorośli, mniej więcej od 18. do 39. roku życia, przechodzą przeciętnie 2–4 przeziębienia rocznie. Więcej infekcji może występować u osób pracujących lub uczących się w dużych skupiskach, często podróżujących albo mających małe dzieci.

• Osoby w wieku średnim, około 40–64 lat, zwykle chorują nieco rzadziej niż młodzi dorośli, choć nie ustalono dla nich osobnej normy. Duże znaczenie nadal mają kontakty zawodowe i rodzinne – rodzic przedszkolaka może przeziębiać się częściej niż jego rówieśnik, który nie ma regularnego kontaktu z dziećmi.

• Seniorzy, czyli osoby od około 65. roku życia, przeciętnie przechodzą około jednego przeziębienia rocznie [1,2]. Mniejsza liczba infekcji nie oznacza jednak, że wirusy oddechowe są dla nich mniej groźne. Z wiekiem rośnie ryzyko cięższego przebiegu zakażenia oraz zaostrzenia chorób przewlekłych.

Sama liczba zachorowań nie przesądza zatem o problemach z układem odpornościowym. Kilka łagodnych przeziębień może mieścić się w typowym zakresie, natomiast nawet rzadsze, ale ciężkie lub powikłane infekcje wymagają oceny lekarskiej.

Ile przeziębień rocznie to norma dla dziecka w przedszkolu i szkole?

Także w przypadku dzieci nie ma jednej liczby, która określałaby "prawidłową" częstość przeziębień w poszczególnych grupach wiekowych. Zależy ona między innymi od tego, jak wcześnie dziecko zaczyna uczęszczać do żłobka, przedszkola lub szkoły, oraz od liczby kontaktów z rówieśnikami. Zazwyczaj częstość infekcji zmniejsza się wraz z dorastaniem [1,3].

• Dzieci w wieku przedszkolnym przechodzą przeciętnie około 5–8 przeziębień rocznie. W pierwszym okresie uczęszczania do żłobka lub przedszkola infekcji może być więcej ze względu na częste kontakty z rówieśnikami [1,2]. Jeżeli mają łagodny przebieg, ustępują bez powikłań, a dziecko pomiędzy nimi prawidłowo się rozwija i wraca do zwykłej aktywności, większa liczba zachorowań nie musi świadczyć o zaburzeniach odporności.

• Dzieci w pierwszych klasach szkoły podstawowej nadal mogą przechodzić kilka przeziębień w roku. W niektórych opracowaniach dla dzieci szkolnych podaje się nawet 7–10 epizodów rocznie [3]. Nie oznacza to, że uczniowie zasadniczo chorują częściej niż przedszkolaki – przywoływane wartości pochodzą z różnych populacji i są jedynie orientacyjne. Ogólnie częstość przeziębień stopniowo zmniejsza się wraz z wiekiem [3].

• Starsze dzieci i nastolatki zazwyczaj chorują rzadziej. Częstość przeziębień stopniowo zbliża się u nich do obserwowanej u dorosłych, czyli około 2–4 epizodów rocznie [1].

Ponieważ objawy pojedynczego przeziębienia mogą utrzymywać się przez kilkanaście dni, a kaszel niekiedy trwa dłużej, następujące po sobie infekcje mogą sprawiać wrażenie jednej niekończącej się choroby. Ważniejszy od samej liczby zachorowań jest zatem ich przebieg oraz stan dziecka pomiędzy kolejnymi epizodami.

Kiedy częstość przeziębień powinna skłonić do konsultacji lekarskiej?

Konsultacja lekarska jest wskazana, jeżeli:

• infekcje mają ciężki, nietypowy lub przedłużający się przebieg;

• chory nie odzyskuje pełnego zdrowia pomiędzy kolejnymi zachorowaniami;

• często dochodzi do powikłań, takich jak zapalenie ucha środkowego, płuc lub oskrzeli;

• zakażenia wymagają wielokrotnego stosowania antybiotyków, leczenia dożylnego albo pobytu w szpitalu;

• u dziecka występują zaburzenia wzrastania, przewlekła biegunka, utrata masy ciała lub utrzymujące się osłabienie;

• infekcje są wywoływane przez nietypowe drobnoustroje albo podobne problemy z odpornością występowały w rodzinie [4].

Przyczyną częstych dolegliwości nie zawsze są kolejne zakażenia. Nawracający katar, kaszel lub uczucie zatkania nosa mogą mieć związek między innymi z alergią, astmą albo przerostem migdałka gardłowego. Lekarz może zatem najpierw ocenić, czy każdy opisywany epizod rzeczywiście był przeziębieniem, a dopiero później zdecydować, czy potrzebne są dalsze badania.

Co wpływa na liczbę infekcji w roku?

Nawracające przeziębienia w jednym sezonie nie muszą oznaczać nawrotu tej samej choroby. Najczęściej są to kolejne zakażenia wywołane przez różne wirusy. Jeśli po wyzdrowieniu dochodzi do ponownego zakażenia tym samym typem wirusa, mówimy o reinfekcji. Częste przeziębienia nie muszą zatem świadczyć o zaburzeniach odporności – to, jak często można się przeziębić, zależy od wielu czynników.

Na liczbę przeziębień w ciągu roku wpływają przede wszystkim:

• wiek – dzieci chorują częściej, ponieważ ich układ odpornościowy dopiero poznaje kolejne wirusy. Wraz z wiekiem liczba przeziębień zazwyczaj się zmniejsza;

• liczba kontaktów z innymi ludźmi – przebywanie w żłobku, przedszkolu, szkole, biurze, akademiku lub środkach transportu publicznego zwiększa prawdopodobieństwo zetknięcia się z osobą zakażoną. Znaczenie ma również mieszkanie z dziećmi, które często przynoszą infekcje z placówek edukacyjnych;

• pora roku i warunki w pomieszczeniach – w sezonie jesienno-zimowym więcej czasu spędzamy w zamkniętych przestrzeniach. Mała odległość między ludźmi, duża liczba osób oraz niewystarczająca wentylacja ułatwiają rozprzestrzenianie się wirusów;

• sen i długotrwały stres – niedostateczna ilość snu oraz przewlekłe napięcie mogą wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego i zwiększać podatność na zakażenia;

• palenie tytoniu i kontakt z zanieczyszczonym powietrzem – dym tytoniowy oraz inne substancje drażniące mogą uszkadzać nabłonek dróg oddechowych i osłabiać jego funkcję ochronną;

• stan zdrowia i stosowane leczenie – ryzyko infekcji może być większe między innymi u osób niedożywionych, z niektórymi chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności albo przyjmujących leki osłabiające odpowiedź immunologiczną (leki immunosupresyjne) [1].

Jak ograniczyć liczbę przeziębień w ciągu roku?

Nie istnieje metoda, która pozwala całkowicie uniknąć przeziębienia. Odpowiednia profilaktyka może jednak zmniejszyć ryzyko zakażenia i ograniczyć przenoszenie wirusów na inne osoby.

• Ogranicz bliski kontakt z osobami chorymi i wietrz pomieszczenia. Szczególnie warto unikać długiego przebywania blisko osoby z objawami infekcji w zatłoczonym lub słabo wentylowanym miejscu. Dopływ świeżego powietrza zmniejsza stężenie cząstek oddechowych, które mogą zawierać wirusy.

• Pamiętaj o regularnym myciu rąk. Dłonie należy myć wodą z mydłem, zwłaszcza po powrocie do domu, wydmuchaniu nosa i kontakcie z osobą chorą. Warto również unikać dotykania nieumytymi rękami nosa, ust i oczu [2].

• Unikaj dymu tytoniowego. Palenie oraz bierne wdychanie dymu podrażniają nabłonek dróg oddechowych i zaburzają jego funkcje ochronne, co może zwiększać podatność na infekcje.

• Dbaj o sen, dietę i ruch. Odpowiednia ilość snu, pełnowartościowa dieta oraz regularna aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności wspierają ogólną kondycję i prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.Nie oznacza to jednak, że same w sobie zapobiegają przeziębieniom [1].

• Korzystaj z zalecanych szczepień. Grypa i przeziębienie to odrębne infekcje, chociaż niektóre ich objawy mogą być podobne. Nie ma jednej szczepionki przeciwko przeziębieniu, ponieważ wywołuje je wiele różnych wirusów. Szczepienia na grypę nie zmniejszają więc bezpośrednio liczby przeziębień, ale chronią przed grypą, która może mieć cięższy przebieg i prowadzić do poważnych powikłań. Szczepienie zmniejsza ryzyko zachorowania na grypę, hospitalizacji i ciężkiego przebiegu choroby, dlatego stanowi ważne uzupełnienie pozostałych metod profilaktyki infekcji oddechowych [1,5].

Nawet konsekwentnie stosowana profilaktyka nie wyeliminuje wszystkich zakażeń. Może jednak ograniczyć liczbę infekcji oraz ryzyko przekazania wirusów domownikom i innym osobom.

Piśmiennictwo:

[1] Eccles R. Common cold. Front Allergy. 2023;4:1224988. doi:10.3389/falgy.2023.1224988 [dostęp online 11.08.2026]

[2] Allan GM, Arroll B. Prevention and treatment of the common cold: making sense of the evidence. CMAJ. 2014;186(3):190–199. doi:10.1503/cmaj.121442 [dostęp online 11.08.2026]

[3] Fokkens WJ, Lund VJ, Hopkins C, et al. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020. Rhinology. 2020;58(Suppl S29):1–464. doi:10.4193/Rhin20.600 [dostęp online 11.08.2026]

[4] Chiappini E, Santamaria F, Marseglia GL, et al. Prevention of recurrent respiratory infections: Inter-society Consensus. Ital J Pediatr. 2021;47:211. doi:10.1186/s13052-021-01150-0 [dostęp online 11.08.2026]

[5] World Health Organization. Seasonal influenza – Global situation. 2025 [dostęp online 11.08.2026]