Czy wiesz, że istnieje ponad 200 wirusów przeziębienia?

---

Za objawy przeziębienia odpowiada ponad 200 różnych wirusów, należących do wielu odrębnych rodzin. Najliczniejszą grupę stanowią rinowirusy, ale nie są one jedynymi sprawcami. Infekcje górnych dróg oddechowych mogą być wywoływane także przez koronawirusy sezonowe, adenowirusy, wirusy paragrypy czy RSV.

Ta ogromna różnorodność wirusów tłumaczy, dlaczego przeziębienie jest najczęstszą chorobą zakaźną u ludzi i dlaczego można na nie chorować wielokrotnie w ciągu roku, nawet mimo dbałości o zdrowie.

Warto też wiedzieć, że choć w języku potocznym często pojawia się sformułowanie „grypa i przeziębienie”, nie należy utożsamiać tych dwóch różnych chorób infekcyjnych. Przeziębienie jest wywoływane przez wiele różnych wirusów atakujących górne drogi oddechowe i ma najczęściej łagodny przebieg. Grypa natomiast jest odrębną jednostką chorobową, wywoływaną wyłącznie przez wirusy grypy. Zazwyczaj przebiega gwałtowniej i wiąże się z większym ryzykiem powikłań.

Dlaczego jest ich tak dużo i co to oznacza?

Duża liczba wirusów odpowiedzialnych za przeziębienie wynika z kilku nakładających się mechanizmów biologicznych, które sprawiają, że infekcje górnych dróg oddechowych są wyjątkowo częste i trudno uodpornić się na nie raz na zawsze.

Na tę różnorodność składają się przede wszystkim:

• duża liczba rodzin wirusów atakujących górne drogi oddechowe – przeziębienie może być wywołane przez wirusy należące do różnych grup, m.in. rinowirusy, sezonowe koronawirusy, adenowirusy, wirusy paragrypy czy RSV. Każda z tych rodzin obejmuje liczne gatunki, które różnią się budową i właściwościami biologicznymi, ale dają podobne objawy kliniczne,

• duża zmienność wirusów w obrębie jednej grupy – szczególnie dobrze opisanym przykładem są rinowirusy, dla których zidentyfikowano ponad sto różnych serotypów. Oznacza to, że poszczególne warianty różnią się białkami powierzchniowymi rozpoznawanymi przez układ odpornościowy, co utrudnia wytworzenie szerokiej, długotrwałej ochrony,

• mutacje i zmiany w strukturze białek powierzchniowych – nawet niewielkie zmiany w budowie wirusa mogą sprawić, że układ odpornościowy nie rozpoznaje go jako „znanego” patogenu. Z tego powodu kolejne zakażenia mogą przebiegać jak nowe infekcje, mimo wcześniejszego kontaktu z wirusami przeziębienia.

Co to oznacza dla odporności organizmu?

Odporność po przebytym przeziębieniu jest zwykle wąsko ukierunkowana (dotyczy konkretnego wirusa lub jego wariantu) i nie zapewnia ochrony przed innymi wirusami ani innymi serotypami krążącymi w populacji. Możliwe są wielokrotne infekcje w ciągu jednego roku, nawet u osób dbających o zdrowie i bez zaburzeń odporności. Częste przeziębienia nie muszą świadczyć o „słabej odporności”, lecz są naturalną konsekwencją narażenia na zakażenie różnorodnymi wirusami wywołującymi infekcje układu oddechowego.

Jak to przekłada się na częstotliwość przeziębień?

Duża liczba taksonów wirusów powodujących przeziębienie bezpośrednio przekłada się na to, jak często chorujemy w ciągu roku. Każdy kolejny epizod infekcji może być spowodowany innym wirusem lub innym jego wariantem, dlatego wcześniejsze przechorowanie nie chroni w sposób trwały przed następnym zakażeniem.

W praktyce oznacza to, że:

• każda kolejna ekspozycja może dotyczyć innego wirusa lub jego wariantu – wobec którego organizm nie ma jeszcze wykształconej swoistej odporności. Nawet jeśli niedawno przeszliśmy przeziębienie, kolejny kontakt z wirusem, np. w pracy, w komunikacji miejskiej czy w domu, może skutkować zachorowaniem,

• środowiska o dużym zagęszczeniu ludzi sprzyjają transmisji wirusów – przedszkola, szkoły, biura typu open space czy środki transportu publicznego to miejsca, w których krąży jednocześnie wiele różnych wirusów oddechowych. Bliski kontakt, wspólne powierzchnie i ograniczona wentylacja zwiększają prawdopodobieństwo zakażenia,

• nie każda ekspozycja kończy się pełnoobjawową chorobą – część kontaktów z wirusem może przebiegać bezobjawowo lub z bardzo łagodnymi dolegliwościami. Mimo to osoba zakażona może przez krótki czas przenosić wirusa dalej, co sprzyja jego utrzymywaniu się w populacji,

• częste przeziębienia nie muszą oznaczać obniżonej odporności – u dzieci oraz u dorosłych mających wiele codziennych kontaktów z innymi ludźmi kilka infekcji górnych dróg oddechowych w roku mieści się w granicach fizjologicznej normy i wynika głównie z różnorodności krążących wirusów.

Co to znaczy dla leczenia i profilaktyki?

Tak duża liczba wirusów wywołujących przeziębienie ma istotne konsekwencje praktyczne.

Nie istnieje jeden lek ani jedna szczepionka, które mogłyby skutecznie chronić przed wszystkimi wirusami wywołującymi infekcje górnych dróg oddechowych. Wynika to z ogromnej różnorodności patogenów, ich zmienności oraz faktu, że odporność po przebyciu infekcji jest zwykle swoista i ograniczona do konkretnego wirusa lub jego wariantu.

Z tego powodu leczenie przeziębienia koncentruje się na łagodzeniu objawów i wspieraniu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu, a nie na zwalczaniu jednego, uniwersalnego „wirusa przeziębienia”.

W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera profilaktyka, której celem jest zmniejszenie ryzyka zakażenia i ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusów w populacji.

Do najważniejszych działań profilaktycznych należą:

• regularna higiena rąk – mycie rąk wodą z mydłem lub ich dezynfekcja po kontakcie z powierzchniami wspólnymi i osobami chorymi,

• unikanie bliskiego kontaktu z osobami z objawami infekcji, zwłaszcza w okresach zwiększonej liczby zachorowań,

• dbanie o odporność organizmu poprzez odpowiednią ilość snu, zbilansowaną dietę i regenerację,

• nawilżanie powietrza w pomieszczeniach, co sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu błon śluzowych nosa i gardła,

• wietrzenie pomieszczeń i ograniczanie przebywania w zatłoczonych, słabo wentylowanych przestrzeniach,

• zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu lub kichania oraz pozostawanie w domu w czasie infekcji, aby nie zakażać innych.

Jakie środki ostrożności podejmować we własnym zakresie w sezonie infekcyjnym?

Przede wszystkim warto obserwować swój organizm i reagować już na pierwsze objawy, ograniczać przeciążenie fizyczne i psychiczne, dbać o regularne nawodnienie oraz stosować leczenie objawowe zgodnie z potrzebami i zaleceniami. Takie postępowanie nie eliminuje całkowicie ryzyka przeziębienia, ale realnie zmniejsza częstość zakażeń i sprzyja łagodniejszemu przebiegowi infekcji, gdy do niej dojdzie.

Wnioski i podsumowanie

Przeziębienie jest jedną z najczęstszych chorób zakaźnych nie dlatego, że organizm „łatwo się poddaje”, lecz dlatego, że istnieje ponad 200 różnych wirusów, które mogą wywoływać podobne objawy ze strony górnych dróg oddechowych.

Różnorodność patogenów, ich zmienność oraz brak możliwości wytworzenia trwałej, szerokiej odporności sprawiają, że nawet osoby dbające o zdrowie mogą chorować kilka razy w roku.

Zrozumienie tego mechanizmu pozwala realnie ocenić ryzyko i skupić się na działaniach, które mają praktyczne znaczenie.

Praktyczne wskazówki – zapamiętaj i stosuj!

• Zaakceptuj fakt, że przeziębienie może być wywołane przez wiele różnych wirusów i że kolejne infekcje w jednym sezonie są możliwe.

• Nie zakładaj, że przebycie jednej infekcji zapewnia ochronę przed następną.

• Dbaj o profilaktykę na co dzień – myj ręce, wietrz pomieszczenia i unikaj bliskiego kontaktu z osobami chorymi.

• Wzmacniaj naturalne mechanizmy obronne organizmu poprzez sen, regenerację, odpowiednie nawodnienie i zbilansowaną dietę.

• Reaguj na pierwsze objawy infekcji – ogranicz wysiłek i rozpocznij leczenie objawowe zgodnie z potrzebami.

• Obserwuj przebieg choroby i skonsultuj się z lekarzem, jeśli objawy (kaszel ból gardła, katar, gorączka, ból głowy) nie słabną lub wyraźnie się nasilają.

W praktyce, przy tak dużej liczbie wirusów wywołujących przeziębienie, postępowanie koncentruje się na łagodzeniu objawów i wspieraniu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu. W leczeniu przeziębienia warto rozważyć także leki roślinne, takie jak Imupret^®, stosowany przy pierwszych objawach oraz w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych. Zawarte w nim składniki roślinne działają wielokierunkowo, wspierając reakcje obronne organizmu i łagodząc stan zapalny błon śluzowych.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Źródła:

https://www.pzh.gov.pl/fakty-i-mity-na-temat-grypy/
https://www.gov.pl/web/zdrowie/objawy-i-przebieg-choroby
https://www.cdc.gov/common-cold/about/index.html
https://www.termedia.pl/poz/Diagnostyka-i-leczenie-wybranych-infekcji-oraz-stanow-zapalnych-drog-oddechowych-Wytyczne-dla-lekarzy-POZ%2C44492.html
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3553670/

Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret N i Imupret