Ból głowy przy przeziębieniu – przyczyny i jak go skutecznie złagodzić

---

Katar, kaszel i ból gardła to najbardziej charakterystyczne objawy przeziębienia. Infekcji może jednak towarzyszyć także ból głowy – tępy, uciskający albo odczuwany przede wszystkim w okolicy czoła, nosa i policzków.

Dolegliwość może mieć związek między innymi z reakcją zapalną organizmu, niedrożnością nosa i towarzyszącym jej uczuciem rozpierania w obrębie twarzy, podwyższoną temperaturą ciała czy niedostatecznym nawodnieniem. Niekiedy nasilają ją również zmęczenie i zaburzenia snu. Ból głowy przy przeziębieniu zwykle ustępuje wraz z pozostałymi objawami infekcji.

Wyjaśniamy, skąd bierze się ta dolegliwość, czym różni się ból związany z zajęciem zatok od ogólnego bólu głowy oraz jak radzić sobie z bólem głowy domowymi sposobami. Podpowiadamy również, które objawy wymagają konsultacji z lekarzem.

Dlaczego przeziębienie wywołuje ból głowy?

Dokładny mechanizm powstawania bólu głowy towarzyszącego infekcjom górnych dróg oddechowych nie został w pełni poznany. Przyjmuje się, że dolegliwość może być wynikiem nakładania się kilku procesów zachodzących w organizmie.

• Reakcja układu odpornościowego. Po rozpoznaniu wirusa przez organizm dochodzi do uwolnienia cytokin i innych mediatorów stanu zapalnego. Substancje te pomagają organizmowi w zwalczaniu zakażenia, ale uczestniczą również w powstawaniu objawów ogólnych, takich jak osłabienie, gorsze samopoczucie i ból głowy. Cytokiny mogą zwiększać wrażliwość na bodźce bólowe i uczestniczyć w powstawaniu objawów ogólnych infekcji [1].

• Stan zapalny błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Pod wpływem mediatorów zapalnych rozszerzają się naczynia krwionośne, a błona śluzowa staje się obrzęknięta. Utrudnia to odpływ wydzieliny i wentylację zatok. Obrzęk błony śluzowej, zaburzenie wentylacji zatok oraz pobudzenie włókien czuciowych nerwu trójdzielnego mogą przyczyniać się do występowania bólu lub uczucia rozpierania w okolicy czoła, nosa i policzków [1].

• Podwyższona temperatura ciała. U dorosłych przeziębieniu zwykle nie towarzyszy gorączka, choć może się ona pojawić. Częściej występuje u dzieci. Towarzysząca jej reakcja zapalna, rozszerzenie naczyń oraz zwiększona utrata płynów mogą sprzyjać pojawieniu się bólu głowy.

• Niedostateczne nawodnienie. Osoba przeziębiona może pić mniej z powodu osłabienia, bólu gardła lub braku apetytu, a przy podwyższonej temperaturze traci więcej płynów. Związek między odwodnieniem a bólem głowy jest dobrze udokumentowany, choć jego dokładny mechanizm prawdopodobnie jest złożony i może różnić się u poszczególnych osób [2].

• Zmęczenie i zaburzenia snu. Niedrożny nos, kaszel i ból gardła mogą utrudniać zasypianie oraz przerywać sen. Niedostateczny wypoczynek obniża tolerancję na ból i może nasilać dolegliwości, które już pojawiły się w przebiegu infekcji.

Ból głowy zatokowy a ból głowy ogólny przy infekcji

Przeziębienie to ostre, samoograniczające się wirusowe zakażenie górnych dróg oddechowych. Towarzyszący mu ból głowy może wynikać z ogólnej reakcji organizmu na infekcję albo z miejscowych zmian zapalnych w obrębie nosa i zatok. O jego przyczynie nie należy jednak wnioskować wyłącznie na podstawie miejsca, w którym jest odczuwany [3,4].

Ogólny ból głowy związany z infekcją jest zwykle rozlany. Chory może odczuwać ucisk lub ból w obrębie całej głowy, bez wyraźnego punktu największego nasilenia. Często pojawia się wraz z osłabieniem, uczuciem rozbicia, bólami mięśni, gorszym snem lub podwyższoną temperaturą. Może mieć związek z ogólnoustrojową reakcją zapalną, a nasilać go mogą odwodnienie, zmęczenie oraz brak odpoczynku. Zwykle słabnie wraz z ustępowaniem infekcji.

Ból związany z miejscowym stanem zapalnym w obrębie nosa i zatok częściej przypomina ucisk lub rozpieranie w okolicy czoła, nasady nosa albo policzków. Zwykle towarzyszą mu niedrożność nosa lub obecność wydzieliny. Niekiedy ból może nasilać się podczas pochylania głowy do przodu. Żaden z tych objawów rozpatrywany osobno nie potwierdza jednak zatokowego pochodzenia bólu. Ważniejsze jest to, czy dolegliwość pojawia się, nasila i ustępuje równolegle z objawami ze strony nosa [3,4].

Sam ból czoła lub twarzy nie wystarcza więc, aby uznać go za „zatokowy”. Podobne dolegliwości może powodować migrena, której czasami towarzyszą także łzawienie, wodnisty katar lub uczucie zatkania nosa [3].

Domowe metody łagodzenia bólu głowy

To, jak złagodzić ból głowy podczas przeziębienia, zależy częściowo od jego przyczyny. Domowe sposoby nie usuwają samej infekcji, ale mogą ograniczyć czynniki nasilające dolegliwość.

• Zadbaj o nawodnienie. Wodę lub inne napoje najlepiej pić regularnie, małymi porcjami – szczególnie przy podwyższonej temperaturze. Uzupełnienie płynów może pomóc, jeśli do bólu głowy przyczynia się odwodnienie [2].

• Odpoczywaj i wysypiaj się. W czasie infekcji warto ograniczyć intensywną aktywność, długotrwałą pracę przed ekranem i inne czynności nasilające zmęczenie. Pomocny może być odpoczynek w cichym, przewietrzonym i niezbyt jasnym pomieszczeniu.

• Spróbuj poprawić drożność nosa. Gotowy roztwór soli fizjologicznej w postaci kropli lub aerozolu nawilża błonę śluzową, pomaga rozrzedzić i usunąć zalegającą wydzielinę, a dzięki temu może zmniejszyć uczucie zatkania nosa [5]. Jeśli do płukania nosa przygotowujesz roztwór samodzielnie, użyj wody sterylnej, destylowanej albo wcześniej przegotowanej i ostudzonej.

• Zastosuj ciepły okład. Przy uczuciu ucisku w okolicy czoła lub policzków można przyłożyć do twarzy ciepły, ale nie gorący ręcznik. Taki okład nie leczy zapalenia zatok, może jednak przynieść chwilowe odczucie ulgi.

• W razie potrzeby sięgnij po lek przeciwbólowy. Paracetamol lub ibuprofen mogą zmniejszyć ból głowy i gorączkę, ale powinny być stosowane zgodnie z ulotką, z uwzględnieniem przeciwwskazań i wieku chorego. Trzeba również sprawdzić skład innych przyjmowanych preparatów na przeziębienie, aby nie zastosować dwukrotnie tej samej substancji czynnej.

Kiedy ból głowy przy przeziębieniu powinien zaniepokoić?

Łagodny lub umiarkowany ból głowy przy przeziębieniu, który zmniejsza się wraz z ustępowaniem pozostałych objawów, zwykle nie jest powodem do niepokoju. Konsultacja z lekarzem jest jednak wskazana, gdy ból staje się coraz silniejszy, nie ustępuje mimo poprawy ogólnego samopoczucia, wyraźnie różni się od wcześniejszych bólów głowy albo towarzyszy objawom infekcji utrzymującym się ponad 10 dni lub nasilającym się po początkowej poprawie [4,6].

Pilnej pomocy medycznej wymaga natomiast ból głowy, który:

• pojawił się nagle i od początku jest bardzo silny;

• występuje wraz ze sztywnością karku, zaburzeniami świadomości, silną sennością lub drgawkami;

• towarzyszy mu osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, opadnięcie kącika ust, zaburzenie mowy lub równowagi;

• współwystępuje z obrzękiem lub zaczerwienieniem powiek i okolicy oka, podwójnym widzeniem, ograniczeniem ruchów gałki ocznej albo pogorszeniem wzroku;

• ma bardzo duże nasilenie i towarzyszą mu uporczywe wymioty, wysoka gorączka lub gwałtowne pogorszenie stanu chorego [4,6].

Takie objawy nie są typowe dla zwykłego przeziębienia. Mogą wskazywać na inną przyczynę bólu głowy albo – rzadko – na powikłania infekcji wymagające szybkiej diagnostyki.

Piśmiennictwo

[1] Eccles R. Understanding the symptoms of the common cold and influenza. Lancet Infect Dis. 2005;5(11):718–725 [dostęp online 10.08.2026]

[2] Arca KN, Halker Singh RB. Dehydration and Headache. Curr Pain Headache Rep. 2021;25:56 [dostęp online 10.08.2026]

[3] Headache Classification Committee of the International Headache Society. 11.5.1 Headache attributed to acute rhinosinusitis. International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3) [dostęp online 10.08.2026]

[4] Jaume F, Valls-Mateus M, Mullol J. Common Cold and Acute Rhinosinusitis: Up-to-Date Management in 2020. Curr Allergy Asthma Rep. 2020;20:28 [dostęp online 10.08.2026]

[5] King D, Mitchell B, Williams CP, Spurling GKP. Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(4):CD006821 [dostęp online 10.08.2026]

[6] Do TP, Remmers A, Schytz HW, et al. Red and orange flags for secondary headaches in clinical practice: SNNOOP10 list. Neurology. 2019;92(3):134–144 [dostęp online 10.08.2026]